Set
11
2008
5

Reintegracionismo

A mellor maneira de facer amigos… 🙂

Porén, é un tema importante e quería lanzar varias cuestións ao ar e ver que pasa, ademais de compartir a miña opinión, por pequena que sexa.

Hai un mes ou dous, alá polos primeiros de xullo, comecei a pensar en escribir a miña próxima novela para o Nanowrimo en galego. Collín a normativa actual de internet sabendo que nos anos que levo en Madrid e des que estudiaba, as cousas cambiaran un pouco.

Comprei algúns libros, en particular un, I Encontros Labaca. Ponencias, publicado na Serie Liminar lingüística de Ediciós do Castro, do ano 1984, ISBN: 84-7492-217-8. Nel móstranse diferentes visións acerca do galego que ensinar na escola.

Lembremos que estamos a falar dos tempos nos que o galego aparecería como asinatura na entón EXB (Educación Xeral Básica), no BUP (Bacharelato Unificado Polivalente) e no COU (Curso de Orientación Universitaria). Por aqueles tempos eu comecei a estudar galego dunha maneira formal, e as lembranzas das discusións e exposicións contidas no libro destes encontros Labaca son ben vívidas, despois de tantos anos.

Eu son reintegracionista de pensamento: no colexio tiven un profesor, en 6º, Anxo, que nos ensinou de forma reintegracionista. No BUP eu usaba as tres normativas por igual, examinábame nelas (falando antes cos profesores) e incluso me permitía facer os exames nas tres (básicamente tiña que demostrar que dominaba a oficial, ainda que as miñas profesoras –no BUP foron todo mulleres– deixáronme usar a que eu sentía máis apropiada, o que lles agradezo enormemente a pesares de que un rapaz de instituto non ten nin idea de qué lle están a falar).

A miña normativa de referencia foi a “de mínimos”. A “de máximos” sempre gustei, mas o asunto de que nin fose o padrón portugués nin algo que os galegos “da rúa” pudesen sentir como propio acougábame un pouco.

Hoxe en día a normativa “de mínimos” básicamente foi refundida na oficial. Hai algúns puntos nos que ainda torzo o morro, que comentarei abaixo.

Sinto, porén, unha certa desazón. Porque a presenza dos reintegracionistas na rede é tremenda e as súas contribucións absolutemente non triviais. Non podo máis que pensar qué están a facer mal os Poderes (a RAG, o ILG, a Xunta…) para perder semellante potencial cultural que se espalla no vento mentres a nosa terra perde a semente.

O camiño para unha reintegración do galego no portugués, penso, sería o fin do galego tal e como o entendemos. Non é necesariamente unha cousa mala. Posiblemente unha unificación co galego do norte de Portugal: indefectiblemente a norma escrita modifica a fala dun pobo que le.

Pero sería a risco de perder unha ou dúas xeracións de falantes, que por moi próximos ao portugués que sexamos (dous blocos dialectais dunha mesma lingua, más non a mesma fala) non aceptarán que podamos ter a nosa lingua escrita no portugués padrón. E non están as cousas hoxe en día como para andar a perder xeracións de falantes, penso eu.

Notemos, porén, que mesmo os portugueses do norte din que o seu portugués é moi parecido ao galego (que eu penso é un continuo diglósico desde Ortigueira ata o Douro, máis ou menos), pero que, mal que nos pese, é o seu portugués (non o seu galego). Estas fronteiras (por certo, podedes ver o documental en Fronteiras no Google Video, é realmente excelente) son reais: non coinciden coas debuxadas nos mapas, pero existen (é fácil de ver no documental, contrastando as ideas que teñen os nosos veciños galegofalantes verdo da súa identidade cultural).

Coa esperanza de que, finalmente, os políticos lograrán normalizar o galego na Galiza, en poucos anos (nos próximos 20 anos), e que durante este tempo poderemos ver mellor o camiño a seguir, decanteime pola normativa oficial: se un portugués pode adaptarse á normativa reintegracionista, pode adaptarse igualmente e co mesmo esforzo á normativa oficial.

Porén, penso que poderíamos, pouco a pouco, facilitar as cousas: a proposta de tildes que fai a normativa oficial, ainda que básicamente coherente cos seus principios, deixa fora, por facilidade, unha serie de normas que ademáis de simplificar o número de tildes a usarmos, serían máis razoables e, ademais, máis pretas do portugués, facilitando o entendimento mútuo:

É moitisimo máis fácil facer “traducción mental” e automatizar a norma básica de -zón/-ción a -ção, ñ a nh, etc, que o feito de que o acento en sabia está en sabia en troques de sabia (palabra que un portugués entenderá trisilábica e paroxítona, pero que a normativa oficial considera bisilábica con ditongo crecente, de ahí o oficial sabía, co til marcando o hiato. A normativa de mínimos non aceitaba a existencia de diptongos crecentes no galego, así que o seu sistema de tildes era moi próximo ao portugués). Independentemente, este tipo de diferenzas entre ambas normas (galega e portuguesa) fai todo realmente máis complicado, igual que, por exemplo, ler un texto coas comas mal postas.

O meu pensamento é que un pobo normalizado e alfabetizado pode entender normas absolutamente arbitrarias, complexas e patrimoniais como a normativa actual do portugués (e castelán tamén!) en tanto o sistema educativo funcione razonablemente ben (o número de rapaces que escriben incorrectamente en castelán, por exemplo, é escandalosamente alto, a pesares de ser obligatorio, ubicuo e todo eso…). Un sistema de uso do hífen similar ao portugués tamén fará as cousas máis sinxelas, pero esto xa é adicional: o fundamental é que algún outro membro da lusofonía poda saber cómo carallo se le o que está a ler sen romperse os cornos sobre os acentos, o demais ven so, posto que nin sequera dous galegos lerán exactamente igual o mesmo texto, escrito na mesma normativa, como non o fan dous casteláns, nin dous ninguéns.

Se o lector lusófono poñe ben os acentos, calquera galego entenderá o que diga, ainda que pronuncie os uves africados ou calquera outra diferencia fonética que xurda lendo un texto galego.

En fin, só uns apuntes sobre un tema complexo.

Por certo, quero un diccionario para o aspell para o GNU/Linux, o que teño está en mínimos, e ademais de un pouco penoso de ver mais non poder “tocar”, é incómodo, e unha das mostras de que a Comunidade fai cousas que os Poderes non: por que hai un diccionario de mínimos e non un oficial? Onde carallo se van os cartos? Vaites, vaites…

Un saúdo

Powered by WordPress | Aeros Theme | TheBuckmaker.com WordPress Themes